Bələdçi
Namaz vaxtları necə hesablanır?
İki tətbiq, yaxud bir tətbiq ilə yerli məscid fərqli vaxt göstərəndə bu, adətən səhv deyil. Bu yazıda vaxtların necə müəyyən edildiyini və fərqlərin haradan gəldiyini izah edirik.
Vaxtlar nəyə əsasən müəyyən edilir?
Beş vaxt namazın hər biri günəşin göydəki mövqeyindən asılıdır. Günorta günəş ən yüksək nöqtəni keçəndən sonra başlayır. Axşam günəşin batmasıdır. Sübh və işa sübhdən əvvəlki və batandan sonrakı alacaqaranlığa əsaslanır. Alacaqaranlıq günəşin üfüqdən neçə dərəcə aşağıda olması ilə ölçülür. Hansı bucağın götürüləcəyi elmi seçimdir, ona görə yeganə ‘düzgün’ rəqəm yoxdur.
Vaktinde vaxtları haradan alır?
Türkiyədə Diyanət İşləri Başkanlığının dərc etdiyi vaxtlardan istifadə edirik. Türkiyədən kənarda Aladhan hesablama xidmətindən istifadə edirik və üsulu Parametrlər > Hesablama üsulu bölməsindən seçə bilərsiniz. İnternet olmadıqda vaxtlar cihazınızda hesablanır.
Hesablama üsulları
Hər üsul sübh və işa üçün fərqli bucaqlar işlədir. Bucaq böyüdükcə sübh daha tez, işa isə daha gec olur.
| Üsul | Sübh | İşa | Geniş istifadə |
|---|---|---|---|
| Diyanet | 18° | 17° | Türkiyə |
| Muslim World League (MWL) | 18° | 17° | Avropa, Uzaq Şərq, Amerikanın bir hissəsi |
| ISNA | 15° | 15° | Şimali Amerika |
| Egyptian General Authority | 19,5° | 17,5° | Afrika, Suriya, Livan |
| Karachi | 18° | 18° | Pakistan, Hindistan, Banqladeş, Əfqanıstan |
| Umm al-Qura | 18,5° | axşamdan 90 dəq sonra | Ərəb yarımadası |
Bucaqlar Aladhan xidmətinin üsul təriflərinə uyğundur.
Əsr: standart yoxsa Hənəfi?
Əsr vaxtı bir cismin kölgə uzunluğuna görə müəyyən edilir. Şafei, Maliki və Hənbəli məzhəblərinə görə əsr kölgə cismin boyuna bərabər olanda (günorta kölgəsi istisna) başlayır. Buna standart hesab deyirik. Hənəfi məzhəbinə görə kölgə cismin iki mislinə çatanda başlayır, ona görə vaxt daha gec olur. Böyük Britaniya və Cənubi Asiyadakı məscidlərin çoxu Hənəfi hesabından istifadə edir. Fəsildən və enlikdən asılı olaraq fərq 30–60 dəqiqəyə çata bilər.
Standart
Kölgə = cismin boyu. Əsr daha tez başlayır.
Hənəfi
Kölgə = cismin boyunun 2 qatı. Əsr daha gec başlayır.
Hazırda Vaktinde Türkiyədən kənarda əsri standart hesabla göstərir.
İşa və sübh niyə dəyişir?
Sübh və işa günəşin üfüqdən nə qədər aşağıda olmasından asılıdır. 17° əvəzinə 18° götürən qurumun işası bir neçə dəqiqə gec olur. Şimal ölkələrində yayda alacaqaranlıq heç bitməyə bilər və xüsusi qaydalar tətbiq olunur. Buna görə iki tətbiq və ya iki təqvim arasında bir neçə dəqiqəlik fərq normaldır.
Məscid niyə fərqli vaxt göstərir?
Məscidlər iki ayrı vaxt dərc edir: namaz vaxtının girdiyi azan vaxtı və namazın əslində qılındığı camaat vaxtı. Camaat adətən azandan 10–30 dəqiqə sonra olur. Bəzi məscidlər sübh üçün sabit saat, axşam üçün ‘azandan dərhal sonra’ yazır. Məscidlər həmçinin öz üsul və məzhəblərini seçir, vaxtları yuvarlaqlaşdıra bilər və saat dəyişəndə öz cədvəllərindən istifadə edir. Ona görə tətbiqdəki vaxt ilə məsciddəki kağız arasında dəqiqələrlə, əsrdə isə təxminən bir saat fərq ola bilər.
Tətbiqdə hesablamanı necə dəyişim?
- Parametrləri açın.
- Hesablama üsuluna toxunun.
- Məscidinizin və ya bölgənizin istifadə etdiyi üsulu seçin.
- Vaxtlar dərhal yenilənir.
Türkiyənin şəhərləri üçün Diyanətin öz vaxtları əsas götürülür.