Qo‘llanma
Namoz vaqtlari qanday hisoblanadi?
Ikkita ilova yoki ilova bilan mahalliy masjid turli vaqt ko‘rsatsa, bu odatda xato emas. Ushbu qo‘llanmada vaqtlar qanday aniqlanishi va farqlar qayerdan kelishi tushuntiriladi.
Vaqtlar nimaga qarab belgilanadi?
Besh vaqt namozning har biri quyoshning osmondagi o‘rniga bog‘liq. Peshin quyosh eng baland nuqtadan o‘tgach boshlanadi. Shom quyosh botishidir. Bomdod va xufton tong oldidan va botgandan keyingi shafaqqa asoslanadi. Shafaq quyosh ufqdan necha daraja pastda ekaniga qarab o‘lchanadi. Qaysi burchakni olish ilmiy tanlov, shuning uchun yagona ‘to‘g‘ri’ raqam yo‘q.
Vaktinde vaqtlarni qayerdan oladi?
Turkiyada Diyonat (Diniy ishlar boshqarmasi) e’lon qilgan vaqtlardan foydalanamiz. Turkiyadan tashqarida Aladhan hisoblash xizmatidan foydalanamiz va usulni Sozlamalar > Hisoblash usuli bo‘limidan tanlashingiz mumkin. Internet bo‘lmasa, vaqtlar qurilmangizda hisoblanadi.
Hisoblash usullari
Har bir usul bomdod va xufton uchun turli burchaklardan foydalanadi. Burchak kattalashgan sari bomdod erta, xufton kech bo‘ladi.
| Usul | Bomdod | Xufton | Keng qo‘llanilishi |
|---|---|---|---|
| Diyanet | 18° | 17° | Turkiya |
| Muslim World League (MWL) | 18° | 17° | Yevropa, Uzoq Sharq, Amerikaning bir qismi |
| ISNA | 15° | 15° | Shimoliy Amerika |
| Egyptian General Authority | 19,5° | 17,5° | Afrika, Suriya, Livan |
| Karachi | 18° | 18° | Pokiston, Hindiston, Bangladesh, Afg‘oniston |
| Umm al-Qura | 18,5° | shomdan 90 daqiqa keyin | Arabiston yarimoroli |
Burchaklar Aladhan xizmatidagi usul ta’riflariga muvofiq.
Asr: standart yoki hanafiy?
Asr vaqti narsaning soya uzunligiga qarab aniqlanadi. Shofe’iy, molikiy va hanbaliy mazhablariga ko‘ra asr soya narsa bo‘yiga teng bo‘lganda (peshindagi soyadan tashqari) boshlanadi. Buni standart hisob deymiz. Hanafiy mazhabiga ko‘ra soya ikki barobar bo‘lganda boshlanadi, shu sababli vaqt kechroq bo‘ladi. Buyuk Britaniya va Janubiy Osiyodagi masjidlarning ko‘pi hanafiy hisobdan foydalanadi. Fasl va kenglikka qarab farq 30–60 daqiqagacha yetishi mumkin.
Standart
Soya = narsaning bo‘yi. Asr ertaroq boshlanadi.
Hanafiy
Soya = narsa bo‘yining ikki baravari. Asr kechroq boshlanadi.
Hozircha Vaktinde Turkiyadan tashqarida asrni standart hisob bilan ko‘rsatadi.
Xufton va bomdod nega o‘zgaradi?
Bomdod va xufton quyosh ufqdan qanchalik pastda ekaniga bog‘liq. 17° o‘rniga 18° oladigan tashkilotning xuftoni bir necha daqiqa kech bo‘ladi. Shimoliy mamlakatlarda yozda shafaq tugamasligi mumkin va maxsus qoidalar qo‘llanadi. Shu sababli ikki ilova yoki ikki taqvim orasida bir necha daqiqa farq oddiy hol.
Masjidim nega boshqacha ko‘rsatadi?
Masjidlar ikki alohida vaqtni e’lon qiladi: namoz vaqti kirgan azon vaqti va namoz haqiqatan o‘qiladigan jamoat vaqti. Jamoat odatda azondan 10–30 daqiqa keyin bo‘ladi. Ba’zi masjidlar bomdod uchun aniq soat, shom uchun ‘azondan keyin darhol’ deb yozadi. Masjidlar o‘z usuli va mazhabini tanlaydi, vaqtlarni yaxlitlashi va soat o‘zgarganda o‘z jadvalidan foydalanishi mumkin. Shuning uchun ilovadagi vaqt va masjiddagi qog‘oz orasida daqiqalar, asrda esa deyarli bir soat farq bo‘lishi mumkin.
Ilovada hisobni qanday o‘zgartiraman?
- Sozlamalarni oching.
- Hisoblash usuliga bosing.
- Masjidingiz yoki hududingiz qo‘llaydigan usulni tanlang.
- Vaqtlar darhol yangilanadi.
Turkiya shaharlari uchun Diyonatning o‘z vaqtlari asos qilib olinadi.