ParentAI
‹ Tüm rehberler

11–12 yaş

11-12 Yaşta Okul Motivasyonu: "Çok Sıkıcı" Ortaokulla Karşılaştığında

On bir yaşındaki çocuğunuz artık her dersin sıkıcı olduğunu söylüyor, ödevini beş dakikada baştan savma yapıyor ya da hiç yapmıyor ve ortaokuldaki ilk karneler bir basamak aşağıdaysa, çok yaygın bir değişime tanık oluyorsunuz. Çocuğunuz yetenekli olmaktan çıkmadı. Değişen şey, onu neyin motive ettiği ve yeni okulun ondan tek başına ne kadar düzen beklediği. İkisiyle de çalışılabilir ve ikisi de baskıyla düzelmez.

Bu yaşta neden oluyor

En belirgin değişiklik ortaokula geçiştir. İlkokulda tek bir sınıf öğretmeni çocuğunuzu tanır ve kaçanları sessizce yakalardı. Şimdi sekiz on öğretmenin her biri kendi takvimine göre ödev veriyor; bir zamanlar sınıf öğretmeninin yaptığı planlama ve hatırlatma, düzen becerileri olgunlaşmaktan hâlâ yıllarca uzak olan on bir yaşında bir çocuğa devredildi. Umursamayı bırakmış gibi görünen bir çocuk, çoğu zaman sessizce ipin ucunu kaçırmış bir çocuktur.

Motivasyonun kendisi de yön değiştiriyor. Küçük çocuklar büyük ölçüde sevdikleri yetişkinleri memnun etmek için çalışır. On bir on iki yaşında ise çekim arkadaşlara ve kendi başına biri olmaya doğru kayar; böylece "Benim için yap" tam da iş yükünün arttığı anda gücünü kaybeder. Bu sağlıklı bir gelişimdir, ama artık çocuğunuzun kendi nedenlerine ihtiyacı olduğu anlamına gelir.

Beynin ödül sistemi de işin içinde. Ergenliğin başında anlık, sosyal ve yeni ödüllere tepki veren devreler güçlü çalışırken, uzun vadeli kazançları tartan bölümler hâlâ gelişmektedir. Bir grup sohbeti canlı ve şu anda olan bir şeydir; üç hafta sonraki bir yazılı ise soyuttur. Buna artık daha geç çalışan bir biyolojik saati ve birçok çocuğun önerilen dokuz ila on iki saatin epey altında uyuduğunu da ekleyin: yorgun bir beynin anında ilgi çekmeyen hiçbir şeye ayıracak enerjisi kalmaz.

Tavır sorunu olduğunu varsaymadan önce iki şeye daha bakmakta fayda var. Birincisi, anlam: çocuğunuzun önem verdiği hiçbir şeyle bağlantısı olmayan bir derse emek vermek gerçekten zordur. İkincisi, eksikler: kesirlerde ya da bir paragraf yazmada bir yapı taşını kaçırmış bir çocuk sonraki aşamayı karmaşık bulur ve "Sıkıcı" demek "Anlamıyorum" demekten daha kolaydır. Tek bir derste düşen notlar çoğu zaman buna işaret eder.

Son olarak, geçici bir düşüşle kopmayı birbirinden ayırın. Çoğu çocuk yeni okulun ilk döneminde bocalar ve toparlanır. Kopma ise dönemler boyunca sürer, her derse yayılır ve kaçınma, saklanan ödevler ya da bir türlü geçmeyen düz bir "Umurumda değil" ile gelir. Aşağıdaki yöntemler ikisinde de işe yarar, ama ikincisi sizin ve okulun daha yakından ilgilenmesini hak eder.

Ne işe yarar

Okulu onun önem verdiği şeylere ve kendi seçtiği bir hedefe bağlayın. Arkasına nutuk eklemeden sorun: "Yaza kadar neyde iyi olmak isterdin?" Sonra bir derse dürüst bir çizgi çekin: "O oyunu yapmak mı istiyorsun? Şu an yaptığın matematik aynı mantık." Her dersi zorla anlamlı hale getirmeye çalışmayın; bir iki gerçek bağlantı, on zorlama bağlantıdan iyidir.

Kararlaştırılmış sınırlar içinde gerçek bir özerklik verin. Pazarlığı olmayanlarda anlaşın (ödevler yapılır, uyku korunur, telefonlar geceleri yatak odasında kalmaz) ve gerisine çocuğunuz karar versin. Pazar günü kendi yazdığı, hangi ödevi hangi akşam yapacağını kendisinin seçtiği haftalık bir plan, onun sahipleneceği bir plandır. Tek bir kontrol anı belirleyin, örneğin çarşamba günü on dakika ajandaya birlikte bakmak, ve bunun dışında geri çekilin. Yapılmayan ödev her akşamki bir tartışma değil, kontrol anındaki bir soru olur.

Yeni okulun var saydığı iskeleyi kurun. Düzenli olmak bir beceridir ve bu yıl onu açıkça öğretme yılıdır: her dersin son dakikasında doldurulan bir ajanda; her ders için bir dosya; dolabın kapağının içine yapıştırılmış ders programına bakılarak bir gece önceden hazırlanan çanta; evde çantanın durduğu sabit bir yer. İki hafta boyunca bu rutini onunla birlikte yapın, sonra onun yürütmesine izin verin ve yalnızca bir şey kaçtığında devreye girin. Oturmasının bir dönem süreceğini bekleyin.

Emeği ve gelişmeyi, somut olarak fark edin. Süreçle ilgili yorumlar, notlarla ilgili yorumlardan daha iyi karşılık bulur: "O ödeve perşembe gecesi değil salı günü başladın ve bu belli oluyor." Not düşük olduğunda içindeki gelişmeyi bulun: "Geçen sefer soruların yarısını boş bırakmıştın. Bu sefer hepsini denedin." Bu yaştaki çocuklar içi boş övgüyü hemen fark eder; o yüzden doğru ve net tutun.

Uykuyu koruyun ve ekranları yatak odalarından uzak tutun. Dokuz ila on iki saati hedefleyin; sabah 7'de kalkan bir çocuk için bu, ışıkların dokuz civarında sönmesi demektir. Telefonlar, tabletler ve oyun konsolları geceleri yatak odası dışında bir yerde şarj olsun; yapabiliyorsanız tüm aile için. Birçok "motivasyon" sorunu iki haftalık daha iyi uykudan sonra belirgin şekilde küçülür.

Düşen notlara merakla yaklaşın ve okulu erkenden işin içine katın. Düşük bir not bir bilgidir. "Neden çalışmıyorsun?" yerine "Önüne ne engel oluyor?" diye sorun ve omuz silkmenin altındaki cevabı dinleyin: anlaşamadığı bir öğretmen, ipini kaçırdığı bir konu. Sonra şikâyet etmek için değil, ne gördüklerini sormak için sınıf rehber öğretmeniyle ya da ders öğretmeniyle iletişime geçin. Bir eksik ne kadar erken bulunursa o kadar küçüktür.

Okul dışında yeterlilik duygusu kazandıran bir şeye yer açın. Futbolda, bağlamada, tırmanışta ya da bir kodlama kulübünde gelişen bir çocuk, "Pratik yaptıkça gelişiyorum" duygusunu sınıfa da taşır. Özellikle notlar düştüğünde bu etkinliği koruyun.

Nelerden kaçınılmalı

Notlara bağlı rüşvet ya da cezalar. Pekiyi için para ya da düşük not için konsolun elinden alınması, sayıyı işin tek amacı yapar ve çocuğunuza sonuçları sizden saklamak için güçlü bir neden verir. Ödül kullanacaksanız, onu çocuğunuzun kontrolündeki rutine bağlayın; örneğin ajandanın bir hafta boyunca doldurulmasına.

Dırdır etmek. Tekrar tekrar hatırlatmak, çocuğa hatırlaması gerekmediğini öğretir, çünkü siz hatırlayacaksınızdır. Önceden kararlaştırılmış tek bir kontrol anı, yirmi hatırlatmanın yerini tutar.

Ödevi onun yerine yapmak. Projeyi yeniden yazmak ya da her cümleyi düzeltmek daha düzgün bir ödev ve sizsiz başaramayacağına inanan bir çocuk ortaya çıkarır. Takıldığı kısımda yardım edin, sonra işi ona geri verin.

Kardeşlerle ya da arkadaşlarla kıyaslamak, ya da felaket senaryoları yazmak. "Abinin hiç hatırlatmaya ihtiyacı olmazdı" motivasyon değil utanç ekler. "Böyle devam edersen hiçbir yere varamazsın" onu kendine getirmek için söylenir; on bir yaşındaki bir çocuğun duyduğu ise onun başarısız olduğuna çoktan karar verdiğinizdir ve umutsuzluk motive etmez.

Sevdiği tek etkinliği yaptırım olarak elinden almak. "Derslere vakit kalsın" diye takımı ya da resim kursunu kesmek, onun yeterlilik duygusunu ve size karşı iyi niyetini ayakta tutan şeyi ortadan kaldırır.

Tüm ilişkinin okul etrafında dönmesine izin vermek. Her konuşma "Ödevini yaptın mı?" diye başlıyorsa, çocuğunuz size başka hiçbir şey için gelmez olur. İçinde okulun hiç geçmediği yemekler, yürüyüşler ve şakalar olsun.

Ne zaman yardım almalı

Aşağıdaki durumlarda aile hekiminizle, okulun rehberlik servisiyle ya da bir çocuk psikoloğuyla konuşun:

Çocuğunuz bir gün umutsuz hissettiğini, hiçbir şeyin önemi olmadığını ya da o olmasa başkalarının daha iyi olacağını söylerse, bunu acil kabul edin ve aynı gün bir doktora, bir ruh sağlığı uzmanına ya da 112 Acil Çağrı Merkezi'ne başvurun.

Kaynaklar

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi veya psikolojik tavsiye yerine geçmez. Çocuğunuz için endişeleniyorsanız bir doktora ya da uzmana danışın.