30 Günde Daha Sakin, Daha Yakın Ebeveynlik

Doğumdan on altı yaşına kadar çocuğu olan ebeveynler için her gün kısa ve uygulanabilir bir makale. Her biri tek bir fikir ve bugün deneyebileceğiniz bir şey sunar.

1. Hafta · Bağ kurmak

• 01Bölünmemiş İlginin On DakikasıHer gün birkaç dakika boyunca telefonsuz ve tam ilgimizi alan çocuklar, günün geri kalanında bu ilgi için çok daha az mücadele eder. Bugün on dakikalık bir zamanlayıcı kurun, ne yapacağınızı çocuğunuz seçsin ve siz sadece onu takip edin. Öğretmek yok, düzeltmek yok; sadece siz ve o.
• 02Gördüğünüzü Söyleyin, Övgünüz Yerini BulsunYüzüncü kez duyulan "aferin" çocuğun kulağından kayıp gider; ama ne yaptığını tek tek anlatan bir cümle, neyi fark ettiğinizi ve neden önemli olduğunu tam olarak gösterir. Bugün alışkın olduğunuz "aferin"lerden üçünün yerine, gördüğünüz çabayı, seçimi ya da iyiliği anlatan tek bir cümle kurun.
• 03Önce Dinleyin, Çözüm Sonra GelsinÇocuğumuz bize bir derdini açtığında hemen çözüme, nasihate ya da "boş ver, takma"ya atlarız ve konuşma orada kapanır. Bugün çocuğunuz size canını sıkan bir şey anlattığında, tavsiyenizi tam iki dakika kendinize saklayın ve sadece duyduğunuzu ona geri yansıtın. Ne kadar çok şey anlattığını görün.
• 04Küçük Ritüeller, Büyük GüvenÇocuklar, ayrılma, yeniden kavuşma ve uykuya geçme anları güvenebilecekleri bir düzene göre ilerlediğinde kendilerini en güvende hisseder. Bugün bu üç andan birini seçin ve ona küçük bir ritüel verin; özel bir vedalaşma cümlesi, kapıda ilk söz ya da ışık kapanırken hep aynı son sözler gibi. Yarın tekrarlayın.
• 05Oyunu O YönetsinYetişkinler oyunu talimatlar ve sınav sorularıyla ele geçirdiğinde çocuklar daha az keşfeder ve daha çabuk vazgeçer. Bugün çocuğunuzun oyununa katılın ve on dakika boyunca tek bir emir ya da soru kullanmamaya çalışın; sadece ne yaptığını anlatın ve onu taklit edin. Ne kadar yönettiğine ve bundan ne kadar mutlu olduğuna şaşırabilirsiniz.
• 06Kendinizi Kaybettiğinizde Onarmanın YoluHer ebeveyn bazen bağırır; çocuğu asıl biçimlendiren ise sonrasında olanlardır. İçten bir onarım, sevginin çatışmadan sağ çıktığını öğretir ve bir şeyi nasıl düzelteceğini gösterir. Bugün bir an kötü geçerse sakinleştiğinizde geri dönün, "ama" demeden kendi payınızı üstlenin ve onun neler hissettiğini sorun.
• 07Sıcak Bir Varlığın Sessiz GücüBazen sunabileceğiniz en teselli edici şey bir tavsiye ya da plan değil, hiçbir beklenti taşımadan yanında duran sakin varlığınızdır. Bugün beş dakika bulun ve koltukta, yerde ya da yatağının ucunda, ondan hiçbir şey istemeden sadece çocuğunuzun yakınında olun. Omzuna konan bir el ya da paylaşılan bir sessizlik konuşsun.

2. Hafta · Duygular

• 08Duygunun Adını Koyun, Fırtına DinsinGüçlü bir duyguya ad koymak, çocuğun beynini çoğu zaman teselliden ya da hızlı bir çözümden daha çabuk yatıştırır. Bugün çocuğunuz üzüldüğünde bir şeyi çözmeye koşmadan önce durun ve gördüğünüzü söyleyin, örneğin "Plan değişti diye çok hayal kırıklığına uğradın galiba." Sonra susun ve bu cümlenin yerine oturmasına izin verin.
• 09Her Duyguya Yer Var, Her Davranışa DeğilÇocuklar, duyguları kabul gördüğünde ve yalnızca davranışlarına sınır konduğunda daha iyi davranır. Bugün çocuğunuz birine vurmaya kalkarsa cümlenizi ikiye bölün, örneğin "Kardeşine çok kızdın ve ona vurmana izin vermeyeceğim." Duyguyu tamamen kabul edin, davranıştaki sınırı ise nasihat etmeden, sakince koruyun.
• 10Sakinliğiniz BulaşıcıdırÇocuklar kendi kendilerini sakinleştirmeyi, bunu tek başlarına yapabilmelerinden çok önce, bir yetişkinin sakinliğini defalarca ödünç alarak öğrenir. Bugün çocuğunuz altüst olduğunda önce kendinizi düzenleyin. Yavaşça bir nefes verin, sesinizi alçaltın, yanına oturun ve az konuşun. Sakin bedeniniz çoğu zaman her sözden daha güçlüdür.
• 11Bir Öfke Nöbetini Birlikte AtlatmakÖfke nöbetinin ortasında çocuğunuzun düşünen beyni devre dışıdır; bu yüzden mantık, pazarlık ve tehdit nadiren işe yarar. Bugün bir fırtına koparsa herkesin güvende olduğundan emin olun, susun ve "Buradayım" gibi tek bir sakin cümleyle yakınında kalın. Konuşmayı, çocuğunuz sakinleşip yeniden size yaklaştığında yapın.
• 12Sakinleşmek İçin Bir Alet ÇantasıSakinleşme araçları fırtınada ancak güzel havada, tıpkı bir yangın tatbikatı gibi, önceden çalışıldıysa işe yarar. Bugün yatmadan önce gibi sakin bir anda çocuğunuza tek bir yavaş nefes öğretin, örneğin "çiçeği kokla, mumu üfle", ve birlikte üç kez yapın. Yarın kimsenin ihtiyacı yokken yeniden deneyin.
• 13Korkular ve Kaygılar Üzerine KonuşmakÇocuklar, korkutucu her şeyi yollarından kaldırdığımızda değil, korkularını ciddiye alıp baş edebileceklerine inandığımızda cesurlaşır. Bugün çocuğunuz kaygılandığında ikisini birden söyleyin, örneğin "Çok korkutucu geldiğini biliyorum ve baş edebileceğini de biliyorum." Sonra birlikte küçük bir cesaret adımı planlayın.
• 14Duygular İçin Bir Kelime HazinesiHayal kırıklığını utançtan, utancı dışlanmışlıktan ayırabilen çocuklar daha çabuk sakinleşir ve doğru türden yardım ister. Bugün çocuğunuz "kızgınım" ya da "iyiyim" dediğinde ona seçebileceği iki daha net kelime sunun ve yatmadan önce kendi duygularınızdan birini yüksek sesle adlandırın.

3. Hafta · Davranış ve sınırlar

• 15Aynı Anda Hem Şefkatli Hem KararlıÇocuklar en iyi, ya sıcak ya net olan değil, hem sıcak hem net olan anne babalarla gelişir. Bugün bir sınırı korumanız gerektiğinde anlayışı ve sınırı aynı cümlede, "ama" yerine "ve" ile söyleyin: "Biliyorum, daha kalmak istiyorsun ve artık gitme vakti." Sonra sakince arkasında durun.
• 16Daha Az ama Daha Net KuralÇocuklar otuz belirsiz kurala değil, üç net kurala uyar; "koşma" yerine "içeride yürüyoruz" dendiğinde de daha kolay uyar. Bugün evinizde en önemli üç kuralı seçin, her birini yapılmaması gerekenle değil yapılması gerekenle yeniden yazın ve akşam yemeğinde hep birlikte yüksek sesle okuyun.
• 17Emir Değil, Seçenek SununKüçük bir şeye kendisi karar veren çocuk, büyük konularda sizinle çok daha az inatlaşır. Bugün her gün yaşadığınız bir çekişmeyi, ikisi de işinize gelen iki seçeneğe çevirin: "Dişlerini masaldan önce mi fırçalamak istersin, sonra mı?" İş yine yapılır. Güç savaşı ise çoğu zaman hiç başlamaz.
• 18Cezalandırmayan, Öğreten SonuçlarBir sonuç, canı yaktığı için değil, olanla bağlantılı olduğu için öğretir. Bugün bir şeyler ters gittiğinde tehdidi atlayın ve kendinize tek bir soru sorun: Bunun doğal sonucu ne? Sonra ya bunun olmasına izin verin ya da olayla ilgili küçük bir sonuç belirleyin; "Ben sana demiştim" yerine anlayışla.
• 19Kavgasız GeçişlerGündelik çekişmelerin çoğu, istediğimiz şey yüzünden değil, çocuktan bir şeyi bırakıp başka bir şeye geçmesini istediğimiz an yüzünden çıkar. Bugün bir sonraki geçişten önce bağ kurun ve erken haber verin: Otuz saniye onun dünyasına girin, sonra "Beş dakika sonra banyo. Zamanlayıcıyı sen kurar mısın?" deyin.
• 20Kardeş Kavgaları: Hakem Değil, Koç OlunKardeş kavgaları, ebeveyn "kim başlattı" sorusunu bırakıp iki çocuğa da sorunu çözmeyi öğrettiğinde azalır. Bir sonraki atışmada kimseden yana olmadan sorunu yüksek sesle tarif edin, her birinin derdini dinleyin, sonra fikirlerini sorun ve çözümü birlikte seçmelerine izin verin.
• 21Ekranlar: Kavga Değil, Aile PlanıEkran kuralları, çocuklar yazımına katıldığında ve ebeveynler de uyduğunda çok daha kalıcı olur. Bu akşam birlikte oturun ve sadece iki şeyde anlaşın: bütün ailenin ekransız olacağı bir zaman dilimi ve sizinkiler dâhil tüm cihazların geceyi nerede şarjda geçireceği. Yazın ve bir hafta deneyin.

4. Hafta · Gelişim ve bağımsızlık

• 22Yeteneği Değil, Emeği ÖvünZekâsı övülen çocuklar çoğu zaman, zeki olmadıklarını ortaya çıkarabilecek her şeyden kaçmaya başlar. Nasıl çalıştığı övülen çocuklar ise onları ilerleten şeyin emek ve yeni yöntemler olduğunu öğrenir. Bugün bir "Sen çok zekisin" cümlesini, çocuğunuzun oraya varmak için yaptığı şeyi anlatan bir cümleyle değiştirin.
• 23Biraz Zorlanmalarına İzin VerinÇocuğumuzun neredeyse başarabileceği bir şeyi düzeltmek için her koştuğumuzda, öğrenmenin tam olarak gerçekleştiği anı elinden alırız. Bugün çocuğunuz takıldığında yardım etmeden önce içinizden yavaşça ona kadar sayın, sonra "Şimdiye kadar ne denedin?" diye sorun ve onu ilerletecek en küçük ipucunu verin.
• 24Ev İşleri Becerikli Çocuklar YetiştirirAile hayatına katkıda bulunan çocuklar, sadece bakılan değil ihtiyaç duyulan biri olduklarını öğrenir ve bu his gerçek bir özgüven kurar. Bugün çocuğunuza evin gerçekten ihtiyaç duyduğu bir görev verin, nasıl yapılacağını bir kez gösterin ve sonra onu yeniden yapmadan kendi bildiği gibi yapmasına izin verin.
• 25Her Şeyin Temeli UykuYorgun bir çocuk nadiren uykulu görünür; daha çok taşkın, ağlamaklı ya da kavgacı görünür ve pek çok "davranış sorunu" aslında kısmen bir uyku sorunudur. Bu akşam uyanma saatinden geriye doğru sayarak çocuğunuzun gerçekten ihtiyaç duyduğu yatma saatini bulun ve ondan otuz dakika önce sakin, ekransız bir hazırlık başlatın.
• 26Baskısız SofralarYetişkinler zorlamayı, rüşvet vermeyi ve lokma saymayı bıraktığında çocuklar daha iyi yer. Bu akşam sofraya ne konacağına siz karar verin; yiyip yemeyeceğine ve ne kadar yiyeceğine çocuğunuz karar versin. Sevdiği bir yiyecek de olsun, "bir kaşık daha" demeyin ve yemek dışında her şeyden konuşun.
• 27Her Yaşta Birlikte OkuyunSesli okumak dili, dikkati ve yakınlığı besler; çocuk tek başına okumayı öğrendikten sonra da işe yaramaya devam eder. Bu akşam bir kitap ya da bir bölüm seçin ve on dakika okuyun. Bir kez durup "Sence şimdi ne olacak?" diye sorun ve sayfayı çevirmeden önce cevabı gerçekten bekleyin.
• 28Konuşsunlar Diye KonuşunErgenler, daha çok soru sorduğumuzda değil, konuşmak güvenli hissettirdiğinde daha çok anlatır. Bugün yan yana olduğunuz bir an bulun: araba yolu, yürüyüş ya da bulaşık. Beş soru yerine meraklı tek bir soru sorun; kaygı verici bir şey anlatırsa önce derin bir nefes alın ve "Anlattığın için teşekkür ederim" deyin.

Kapanış

• 29Kendinize Bakmak Bencillik DeğilÇocuklar sakinliği bizden ödünç alır; deposu boşalmış bir anne babanın ödünç verecek fazla bir şeyi kalmaz. Bugün sizi dinlendiren küçük bir şey seçin: bir yürüyüş, kısa bir uyku ya da bir arkadaşla telefon. Ona on beş dakika ayırın. Sonra bu hafta birinden somut tek bir yardım isteyin ve "evet" demesine izin verin.
• 30Geride Kalan Aya BakışEbeveynlik kusursuz günlerle değil, tekrarlanan küçük alışkanlıklarla değişir. Bu gece uyumadan önce son birkaç haftada çocuğunuza yakın hissettiğiniz üç anı, işe yaramayan bir şeyi ve sürdürmek istediğiniz bir alışkanlığı yazın. Sonra yarın yeniden başlamak için atacağınız ilk küçük adımı seçin.