ParentAI
‹ Tüm rehberler

8–10 yaş

8-10 Yaşında Özgüven: "Ben İşe Yaramazım" Bir Alışkanlığa Dönüştüğünde

Sekiz, dokuz ya da on yaşındaki çocuğunuz tek bir yanlış cevaptan sonra kendine aptal demeye, kendini sınıfın en iyi futbolcusuyla ölçmeye ya da şişman olup olmadığını sormaya başladıysa, özgüvenin hayatında gerçek bir güce dönüştüğüne tanık oluyorsunuz. Bir yıl önce neşe dolu görünen bir çocuktan bu kadar sert sözler duymak insanı tedirgin eder. Ama bu normal bir dönemdir ve şimdi oluşturduğunuz alışkanlıklar genelde ergenlik yıllarına kadar sürer.

Bu yaşta neden oluyor

Altı yedi yaşında kıyaslama kabaydı: biri daha hızlı, biri daha zor kitaplar okuyor. Sekiz on yaşa gelindiğinde kıyaslama keskinleşir. Çocuklar artık okuma gruplarını ve matematik seviyelerini, takımlara ilk kimin seçildiğini ve doğum günlerine kimin çağrıldığını bilir ve kendilerini her merdivende rahatsız edici bir doğrulukla konumlandırır. Bu yaşta özgüven hem daha istikrarlı hem de alana özgü hale gelir: çocuk artık kendini sadece iyi ya da kötü hissetmez, "matematikte iyi, futbolda kötü, resimde idare eder, pek popüler değil" diye hisseder. Her bir yargının ne kadar acıttığı, onun ve çevresindekilerin o alana ne kadar değer verdiğine bağlıdır.

Bir yere ait olmak eskisinden daha önemlidir. Arkadaş grupları oluşur, değişir ve dışlar; bir oyunun ya da bir mesaj grubunun dışında bırakılmak, bütün benliğe verilmiş bir hüküm gibi gelebilir. Çocuklar izlendiklerinin de keskin biçimde farkına varır: ödevleri notlandıran öğretmenler, takımları seçen antrenörler ve her şeyden önce her şeyi fark eden akranlar tarafından. Yedi yaşında ailenin önünde şarkı söylemekten mutlu olan bir çocuk, dokuz yaşında "herkes bana bakacak" diye reddedebilir.

Bazı çocuklarda, özellikle kızlarda, ergenlik bu dönemde başlar ve boy, kilo, cilt ve saç konusunda yeni bir farkındalık getirir. Arkadaşlardan, akrabalardan ya da aynadan gelen görünüşle ilgili yorumlar işlemeye başlar. Bu yaştaki birçok çocuk özenle seçilmiş görüntüler ve videolar da görmeye başlar: filtreli yüzler, düzenlenmiş bedenler, diğer çocukların başarılarının ve sahip olduklarının en iyi anları. Kıyaslayacak kadar büyüktürler, ama gördüklerinin seçilmiş ve sahnelenmiş olduğunu kavrayacak kadar henüz büyük değildirler.

Ne işe yarar

Gerçekten iyi olduğu şeyleri bulmasına ve adlandırmasına yardım edin. Bu yaşta özgüven alan alan, kanıtla inşa edilir. Birlikte oturun ve çocuğunuzun gerçekten iyi yapabildiği şeyleri, okulun not vermediklerini de dahil ederek listeleyin: küçük kuzenlerini güldürmek, bütün dinozorları ezbere bilmek, insanların sırlarını anlattığı arkadaş olmak, bisikletin zincirini takmak. Sonra aylar içinde daha iyi olmak istediği bir etkinlik seçmesine yardım edin: tırmanış, satranç, gitar ya da kodlama; ilerlemeyi de kendi geçmişiyle ölçün. "Mart'ta o akoru hiç basamıyordun" demek, bir sınıf arkadaşıyla yapılan her kıyaslamadan daha değerlidir.

Sonucu ya da görünüşü değil, yöntemi, emeği ve karakteri övün. Akıllı ya da yetenekli olduğu için övülmek çocuğa yeteneğin sabit olduğunu söyler; o zaman ilk zor görev, bu yetenekten yoksun olduğunun kanıtına dönüşür. Bir şeyi nasıl yaptığına dair övgü ise neyi tekrarlaması gerektiğini söyler. "Teslim etmeden önce geri dönüp işlemlerini kontrol ettin." "Takımın üç gol gerideyken bile pas vermeye devam ettin." "Onun yalnız kaldığını fark edip yanına gittin." Aynı nedenle görünüşü övgünün dışında tutun: değerini kontrol edemeyeceği bir şeye bağlar.

Başarısız olma duygusunu yüksek sesle ve sık sık normalleştirin. Bu yaştaki çocuklar, bir şeyde iyi olan insanların hep öyle olduğunu varsayar. Açıkça söyleyin: "Bunda iyi olan herkes önce bunda kötüydü." Kendi kötü ilk denemelerinizi anlatın. Kötü bir sonuçtan sonra üzgün olduğunda, çözümden önce duyguyu adlandırın: "Sınavdan sonraki o içinin çöktüğü his çok kötüdür. Geçer ve senin sandığın anlama gelmez."

Kendine söylediklerini, karşı çıkmadan önce dinleyin. Çocuğunuz "Ben işe yaramazım" dediğinde içgüdünüz hızlı bir "Hayır, değilsin!"dir. Nadiren işe yarar; çünkü konuşmayı bitirir ve ona hissettiğinin yanlış olduğunu söyler. "Bu çok kötü bir his gibi. Ne oldu?" demeyi deneyin ve anlatmasına izin verin. Duyulduğunu hissettikten sonra sorun: "Kendisi hakkında böyle söyleyen bir arkadaşına ne derdin?" Dokuz yaşındakiler arkadaşlarına şaşırtıcı derecede nazik, kendilerine ise şaşırtıcı derecede serttir ve bu soru farkı duymalarını sağlar. Sonra daha yumuşak ve daha doğru bir versiyon sunun: "Bugün kesirler sana zor geldi. Bu, işe yaramaz olmaktan farklı bir şey."

Onun duyabileceği yerde kendinize şefkat gösterin. Çocuğunuz bir hatayla ne yapacağını, sizin hata yapmanızı izleyerek öğrenir. "Diş randevusunu tamamen unuttum. Can sıkıcı. Arayıp yeni gün alırım, düzeltilebilir." Bu özellikle bedeniniz için geçerlidir: aynaya bakıp iç çeken, kendine şişman diyen ya da diyete başladığını ilan eden bir ebeveyn, çocuğa verilecek hiçbir güvencenin silemeyeceği bir ders verir.

Ait olma duygusunu koruyun. Her haftanın içinde arkadaşlarla, ideal olarak serbest, gerçek bir zaman olmasına dikkat edin ve en az bir aile ritüelini sabit tutun: cuma film gecesi, pazar yürüyüşü, akşam yemeğinden sonra bir oyun. Çocuğunuza evde önemli olan ve ona ait bir katkı verin: haftada bir yemeği yapmak, köpeği beslemek, geri dönüşümden sorumlu olmak. Sevdiğin insanlar tarafından ihtiyaç duyulmak, en sağlam değer kaynaklarından biridir.

Beden hakkındaki konuşmaları tarafsız tutun, yiyecekleri ahlaki yargılardan uzak tutun ve onunla birlikte izleyin. Bedenlerden nasıl göründükleriyle değil, ne yaptıklarıyla bahsedin: "Bacakların seni o bütün yokuşu çıkardı." "İyi" ve "kötü" yiyecekler, yemekte "uslu olmak" ve hak edilmesi gereken tatlılar gibi ifadelerden kaçının. Çocuğunuz video izliyor ya da görüntüler arasında geziniyorsa, ara sıra yanına oturun ve nutuk atmak yerine sorular sorun: "Sence sabah uyandığında da böyle mi görünüyor?" "Sence neden sadece kazandıklarını paylaşıyorlar?" Kıyaslama ağırlıklı içeriği elinizden geldiğince sınırlayın ve sonrasında ruh halini nasıl etkilediğine dikkat edin.

Nelerden kaçınılmalı

Boş övgü. Her şeyin ardından gelen "Harika!" gürültüye dönüşür ve bu yaştaki çocuklar yaptıkları işin en iyileri olmadığını bilir.

Onu kardeşleriyle, sınıf arkadaşlarıyla ya da sizin onun yaşınızdaki halinizle kıyaslamak, iltifat niyetine bile olsa. Her kıyaslama değerin bir sıralama olduğunu doğrular ve merdivende her zaman daha yukarıda biri vardır.

Davranış yerine kişiyi eleştirmek. "Çok tembelsin" yapışıp kalır; "Ödev yapılmadı, ne engel oldu?" ise üzerinde bir şey yapabileceği bir sorudur.

Programı performansla doldurmak. Üç kurs, kuşak sınavları ve her hafta sonu bir turnuva, çocukluğu bir dizi değerlendirmeye dönüştürür. Bol ölçülmeyen zamanla birlikte kendi seçtiği bir iki etkinlik, özgüveni daha iyi korur.

Onun ya da kendinizin kilosu veya görünüşü hakkında yorum yapmak. "Bunu da çoktan küçültmüşsün" ya da "Birkaç kilo vermem lazım" bile işler. Çocuğunuzun büyümesi ya da beslenmesi konusunda endişeleriniz varsa, çocuğunuzla değil doktorunuzla konuşun.

Her aksiliği düzeltmek. Bir not için öğretmene mesaj atmak, fen projesini yeniden yapmak, kavgayı çözmek için arkadaşının annesini aramak: her kurtarma çocuğunuza başa çıkabileceğine inanmadığınızı söyler ve başa çıkabileceğinin kanıtını elinden alır.

Ne zaman yardım almalı

Kötü günler ve zor haftalar büyümenin bir parçasıdır. Aşağıdaki durumlarda aile hekiminizle, okulla ya da bir çocuk psikoloğuyla konuşun:

Kaynaklar

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi veya psikolojik tavsiye yerine geçmez. Çocuğunuz için endişeleniyorsanız bir doktora ya da uzmana danışın.