ParentAI
‹ Tüm rehberler

2–3 yaş

2-3 Yaşında Tuvalet Eğitimi: Hazır Olma, Kazalar, Reddetme ve Gece Kuruluğu

Çocuğunuzun hazır olup olmadığını merak ediyorsanız ya da başladınız ve iş tıkandıysa, çok tanıdık bir yerdesiniz. İki ile üç yaş arasında çoğu aile bunun bir versiyonunu yaşar: bir gün hevesli, ertesi gün reddeden bir çocuk, mutfak zemininde küçük göletler, bir de bu işin bir an önce bitmesini isteyen bir kreş. Tuvalet eğitimi, çocuğunuzun bedeninin hazır olması gereken bir beceridir ve zamanlaması çoğu ebeveynin sandığından çok daha fazla değişir.

Bu yaşta neden oluyor

Tuvaleti kullanmak küçük bir çocuktan aynı anda pek çok şey ister. Bedensel olarak, mesaneyi ve bağırsağı tutan ve bırakan kasların olgunlaşması, çocuğun da tuvaletinin geldiğini bir şey yapabilecek kadar erken fark edebilmesi gerekir. Zihinsel olarak, bu hissi lazımlıkla ilişkilendirmesi, adımları hatırlaması ve kıyafetlerini idare etmesi gerekir. Duygusal olarak da hep onun yerine yapılmış bir şeyden vazgeçmeye ve bir kabın içine bırakmanın tuhaf hissine katlanmaya istekli olması gerekir. Bu üç iplik farklı yaşlarda bir araya gelir; 18 ay civarından üç yaşın ötesine kadar herhangi bir zamanda. Bu aralığın tamamı normaldir.

Beden hazır olmadan başlamak işi hızlandırmaz. Genellikle daha çok kaza, iki taraf için de daha çok hayal kırıklığı ve lazımlığı başının etine okunmakla ilişkilendiren bir çocuk ortaya çıkarır. Eğitim yaşıyla ilgili araştırmalar, daha erken başlayan çocukların bitirmesinin daha uzun sürdüğünü gösteriyor. İlk başlayana ödül yok.

Gece kuruluğu ayrı bir süreçtir ve daha sonra gelir. Gece idrar üretimini azaltan bir hormon ritmine ve beynin dolu mesaneyle uyanmasına bağlıdır; çocuğunuz bunların hiçbirini çalışarak öğrenemez. Pek çok çocuk dört yaşında hâlâ gece bezi kullanır; beş altı yaşında geceleri ıslatmak da yaygındır ve kendi başına bir sorun değildir.

Ne işe yarar

Takvime bakmadan önce hazır olma işaretlerine bakın. İşe yarayan işaretler şunlar: bir iki saat boyunca kuru kalabilmek, uykudan sonra bezin kuru olması, ıslandığını ya da kirlendiğini fark edip bundan hoşlanmamak, yapacağını ya da yaptığını size söylemek, tuvalete ya da sizin orada ne yaptığınıza ilgi göstermek ve pantolonunu indirip çekebilmek. Her işareti görmeniz gerekmez, ama neredeyse hiçbirini görmüyorsanız bir ay bekleyip yeniden bakın. Bu arada lazımlığı banyoda tutun, tuvaleti kullanırken sizi görmesine izin verin ve bezini orada değiştirin ki o oda bu işle ilişkilensin.

Başlamak için sakin bir hafta seçin. Çoğunlukla evde olduğunuz, kimsenin hasta olmadığı, ufukta tatil, taşınma ya da yeni bir bebek olmadığı bir dönem seçin. Çocuğunuza bir gün önceden söyleyin: "Yarından itibaren gündüzleri bez yerine lazımlığı deneyeceğiz." İlk birkaç günü evde geçirin, lazımlık hangi odadaysanız orada dursun ve zeminin ıslanacağını baştan kabul edin.

Düzenli ve rahat oturmalar planlayın. İki yaşındaki bir çocuğun prensip gereği "hayır" diye cevapladığı "Çişin var mı?" sorusunu on dakikada bir sormak yerine, kısa oturmaları zaten yaşanan anlara bağlayın: uyandıktan sonra, her yemekten sonra, banyodan önce, evden çıkmadan önce. Bir oturma bir iki dakikadır, isterse elinde bir kitapla, ve bir şey çıksa da çıkmasa da biter: "Bu sefer olmadı, sorun değil, bitti." Hangi lazımlık olduğundan çok, çocuğun kendi başına oturabilmesi önemlidir; büyük klozete adaptör takıyorsanız ayaklarının basması için bir basamak ekleyin, bu kaka yapmayı da kolaylaştırır.

Kıyafetleri basit tutun. Lastikli bel bir eşofman altı ya da etek, altında sadece külot. Külotlu çorap, salopet ve kemer, küçük bir çocuğun sahip olmadığı saniyeleri ekler. Bazı aileler ilk günlerde evde altını çıplak bırakır ki çocuk ne olduğunu hissedebilsin; bazıları doğrudan külota geçer. İkisi de olur, ama külot bez (alıştırma bezi) çoğu çocuğa bez gibi gelir ve işi yavaşlatma eğilimindedir.

Kazaları sıkıcı, çabayı görünür kılın. Yerde bir gölet olduğunda yüzünüzü ve sesinizi düz tutun: "Çiş yere kaçtı. Hadi silelim, bir dahakine lazımlığa deneriz." Eline bir bez verin ki yardım etsin, sonra devam edin. Denediğinde, tam olarak neyi iyi yaptığını söyleyin: "Oyununu bırakıp lazımlığa geldin, harikaydı" ya da "Kakam geldi dedin." Denemeyi övmek denemeye devam ettirir; sonuç için büyük ödüller ise sonucu tek amaç haline getirir ve istendiği anda yapamayan bir çocuk başarısız olduğunu hisseder. Çıkartma tablosu işe yarıyorsa sonuç için değil, oturmak için kullanın.

Sorun kaka olduysa bastırmak yerine geri çekilin. Pek çok çocuk çişini seve seve lazımlığa yapar ama kakasını bezden başka yere yapmayı reddeder ya da tutmaya başlar. Tutmak kakayı sertleştirir, sert kaka acıtır, acı da çocuğun daha çok tutmasına yol açar; bu hızla bir kısır döngüye dönüşebilir. Döngüyü baskıyı kaldırarak kırın: kakasını yapmak için bez istemesine izin verin, tercihen banyoda, ve bu konuda hiçbir şey söylemeyin. Gün boyu bol su, meyve, sebze ve tam tahıllarla (bulgur, tam buğday ekmeği gibi) kakanın yumuşak kalmasını sağlayın. Kaka yapmak yeniden rahat ve düzenli hale geldiğinde, önce bezle lazımlığa oturmayı, sonra bezde bir delik açmayı, sonra da bezsiz denemeyi önerebilirsiniz. Bütün mesele her gün bir kavgaya dönüştüyse her şeye iki üç hafta ara verin, yorum yapmadan beze dönün ve temiz bir sayfayla yeniden başlayın. Ara vermek bir yenilgi değil, bir stratejidir.

Nelerden kaçınılmalı

Başkasının takvimine göre başlamak. Anneanne ya da babaanneden gelen baskı, çocukların külotla gelmesini tercih eden bir kreş ya da çocuğu 20 aylıkken bezi bırakmış bir arkadaş gerçek şeylerdir, ama hiçbiri çocuğunuzun hazır olma durumunu değiştirmez. Hazır olmadan zorlanan bir çocuğun işi genelde toplamda daha uzun sürer.

Ceza, utandırma ya da tiksinti. Bir kaza için çocuğu azarlamak, ona "bebek" demek ya da kakaya açıkça tiksinerek tepki vermek, ona bedeninin bu kısmının bir dert kaynağı olduğunu öğretir. Bu da tutmayı ve reddetmeyi azaltmaz, artırır.

Uzun, zorla oturmalar. Bir şey olana kadar çocuğu lazımlıkta tutmak, orayı içinde sıkışıp kaldığı bir yere çevirir. Kısa ve sık, uzun ve seyrekten daha etkilidir.

Bezle külot arasında öngörülemez şekilde gidip gelmek. Evde külot, markette bez, kreşte külot, yağmur yağıyor diye bez: bu, küçük bir çocuktan kuralı her seferinde yeniden çözmesini ister. Bir kez başladıysanız, çantada yedek kıyafetle, gündüzleri her yerde külotu hedefleyin. Bu henüz mümkün değilse, bu beklemeniz gerektiğinin bir işaretidir.

Kardeşleri kıyaslamak ya da büyük bir karmaşanın ortasında başlamak. "Ablan bu yaşta çoktan bezi bırakmıştı" sadece utanç ekler. Yeni bir bebek, taşınma ya da yeni bir bakıcı veya kreş, çocuğun bu iş için ihtiyaç duyduğu duygusal kapasiteyi tüketir; hayat yoluna girene kadar bekleyin.

Ne zaman yardım almalı

Tuvalet eğitimindeki sıkıntıların çoğu zamanla ve baskı azalınca geçer. Aşağıdaki durumlarda çocuk doktorunuza ya da aile hekiminize danışın:

Bunların hiçbiri acil durum değildir, ama her biri bir ay daha üstüne gitmek yerine bir konuşmayı hak eder.

Kaynaklar

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi veya psikolojik tavsiye yerine geçmez. Çocuğunuz için endişeleniyorsanız bir doktora ya da uzmana danışın.