ParentAI
‹ Tüm rehberler

13–14 yaş

13-14 Yaşında Arkadaşlık ve Ait Hissetme: Grup Değiştiğinde ve Genciniz Kendini Dışarıda Hissettiğinde

13 ya da 14 yaşında, sarsılmaz görünen bir arkadaşlık bir hafta sonunda bitebilir, "biz" olan bir grup sessizce "onlar"a dönüşebilir ve genciniz eve gelip kimsenin onu anlamadığını söyleyebilir ya da doğruca odasına gidip hiçbir şey söylemeyebilir. Teneffüste tek başına kaldığını ya da en yakın arkadaşının artık başka yerde oturduğunu duyabilirsiniz. İzlemesi acı veren bir şey, ama aynı zamanda ergenliğin başının en sıradan deneyimlerinden biri. Çoğu geçer ve sizin tepkiniz bu geçişi kolaylaştırabilir.

Bu yaşta neden oluyor

Ergenliğin başında ait olmak hoş bir ekstra olmaktan çıkar, temel bir ihtiyaca dönüşür. Beynin sosyal sistemleri bu yaşta kabul ve dışlanma işaretlerine alışılmadık derecede duyarlıdır; dışarıda bırakılmak küçük bir hayal kırıklığı olarak değil, gerçek bir tehdit olarak algılanır. Cevapsız bir mesajın bir genci bütün akşam yere serebilmesinin ve "Boş ver" demenin işe yaramamasının nedeni budur.

Aynı zamanda arkadaşlıklar yeniden düzenlenir. İlkokulda arkadaşlar çoğu zaman yakında oturan çocuklardı. 13-14 yaşında ise arkadaşlıklar ilgi alanları, mizah, değerler ve gencinizin denemekte olduğu kimlik etrafında kurulur ve bunların hepsi hızla değişir. Gruplar bölünür ve yeniden oluşur; pek değişmemiş bir çocuk, grubun onsuz ilerlediğini fark edebilir. Bunların hiçbiri gencinizle ilgili bir hüküm değildir.

Bu yaşta ikili arkadaşlıklar çok yoğun olabilir. İki kişi aylarca birbirinden ayrılmaz, sonra sert biçimde bozuşabilir ve bu bitiş bir yas gibi hissettirebilir. Okul değişikliği eski arkadaşlıkları dağıtır; sosyal medya ise statüyü görünür kılar: partide kim vardı, grup sohbetinde kim var, kim etiketlendi. Genciniz dışlanmayı odasından, anbean izleyebilir.

Aklınızda tutmaya değer iki şey var. Bu yaştaki yalnızlık yaygın, acı verici ve genellikle geçicidir; çoğu genç için sosyal tablo bir iki yıl sonra oldukça farklı görünür. Ayrıca bazı gençler gerçekten kalabalık bir grup yerine bir iki yakın arkadaşı tercih eder. Küçük bir çevreyle sessizce mutlu olmak çözülmesi gereken bir sorun değildir.

Ne işe yarar

Düzeltmeye çalışmadan dinleyin ve duyguyu adlandırın. Genciniz bir şeyin canını yaktığını anlattığında, her şeyden önce bunu adlandırmayı deneyin: "O gruptan dışarıda bırakılmak gerçekten canını yakmış." Sonra bekleyin. Fikir isterse soracaktır; sadece bilmenizi istediyse, en işe yarar şeyi zaten yapmış oldunuz. Her seferinde bir planla karşılaşan genç anlatmayı bırakır.

Birden fazla yere ait olmasına yardım edin. Tek bir grup bütün sosyal dünyası olduğunda, o gruptan düşmek bir felakettir. Bir kulüp, bir spor, bir tiyatro grubu, hafta sonu bir iş, yaşıt kuzenler ya da bir oyun, bir hayran topluluğu veya müzik yapmak gibi gerçek bir ilgi alanı etrafında kurulmuş bir çevrim içi topluluk; her biri ait olunacak ayrı bir yer sunar. Çevrim içi arkadaşlıklar gerçek arkadaşlıklar olabilir; göstereceğiniz özen, hiç tanışmadığınız herhangi bir arkadaş için gösterdiğinizle aynıdır: gencinizin nerede vakit geçirdiğini bilin ve konuşmayı açık tutun. Yeni bir şey denemeye isteksizse çıtayı düşük tutun: bir seans, devam etme zorunluluğu yok.

Büyük değil, küçük yaklaşma adımları için destek olun. "Yeni arkadaşlar edin" kimse için yerine getirilebilecek bir talimat değildir. Bunu salı günü gerçekleşebilecek bir şeye bölün: "Zeynep'e cuma günkü etkinliğe gidip gitmeyeceğini sor." "Bugün resim dersindeki arkadaşlarının yanına otur." Küçük adımlar daha sık başarılı olur ve her başarı bir sonrakini kolaylaştırır. Biri kötü giderse bunu bir bilgi olarak ele alın: "Demek Zeynep'in pek havasında değildi. Başka kim vardı?"

Evi, kesinlikle ait olduğu bir yer olarak koruyun. Sofrada hep aynı yer, bir pazar kahvaltısı, her zaman gelen bir okul dönüşü, aranızdaki bir espri: bu küçük alışkanlıklar bir gence, en azından burada yerinin tartışma konusu olmadığını söyler. Arkadaşlarını yiyecekle ve sorusuz karşılayın; gencinizin sevdiği insanları sizin de sevdiğinizi görmesine izin verin.

Onu kıran arkadaşı kötülemeyin. Onu bırakan ya da mesajlarına cevap vermeyi kesen arkadaş hakkında ne düşündüğünüzü söylemek cazip gelir. Direnin. Bu yaşta arkadaşlıklar döner durur; aynı arkadaş gelecek hafta geri gelebilir ve genciniz söylediklerinizi hatırlayıp bir dahaki sefere size anlatmakta daha isteksiz olacaktır.

Endişe verici bir arkadaşla sizin seçmeyeceğiniz bir arkadaşı ayırt edin. Gürültücü, dağınık ya da sadece sizin seçmeyeceğiniz biri olan arkadaş bir endişe konusu değildir. Gencinizle alay eden, onu başkalarından yalıtan, alkole ya da uyuşturucuya iten veya her görüşmeden sonra onu sürekli daha kötü bırakan arkadaş ise öyledir. İlki için bir şey söylemeyin. İkincisi için arkadaşlığı doğrudan yasaklamak yerine gördüğünüz davranışı anlatın ve bunun ona nasıl hissettirdiğini sorun.

Bir örüntü sizi endişelendirdiğinde okulla iletişimde kalın. Genciniz her gün tek başına yemek yiyorsa, bilerek dışlanıyorsa ya da değişiklik birkaç haftadır sürüyorsa, sınıf öğretmeni ya da rehber öğretmenle sessizce konuşmak makuldür. Okullar sosyal haritayı sizin göremeyeceğiniz şekilde görür ve çoğu zaman gencinizi hedef haline getirmeden oturma düzenini ya da grupları değiştirebilir.

Kendi hayatınızda arkadaşlığa ve barışmaya örnek olun. Gençler arkadaşlığın nasıl işlediğini izleyerek öğrenir. Bir arkadaşınızla plan yaptığınızı, sözünüzü tuttuğunuzu, bir anlaşmazlıktan sonra özür dilediğinizi ve odada olmayan insanlar hakkında nazikçe konuştuğunuzu görsün. Siz de bir arkadaşlığın bitişini yaşadıysanız, bunu bir derse çevirmeden kısaca söylemek onu rahatlatabilir.

Nelerden kaçınılmalı

Arkadaşlık ayarlamak. Kendi arkadaşınızın çocuğuyla buluşma ayarlamak ya da bir küslüğü çözmek için diğer ebeveynlerle iletişime geçmek bu yaşta nadiren işe yarar ve gencinizi çok utandırabilir. Arkadaşlıklarını artık kendisi kurar; sizin işiniz alanı genişletmektir.

Tek cevap olarak "Yeni arkadaşlar edinirsin" demek. Doğrudur ama mesele bu değildir. Çok erken söylendiğinde, gencinize yasını tuttuğu arkadaşlığın önemli olmadığını söyler. Önce kayıpla birlikte durun.

Çevrim içi arkadaşlıkları gerçek değilmiş gibi görmek. Özellikle okulda kendini uyumsuz hisseden birçok genç için, bir ilgi alanı etrafındaki çevrim içi topluluk en çok kendisi olabildiği yerdir. Buna da diğer arkadaşlıklara gösterdiğiniz ilgi ve sıradan özenle yaklaşın.

Bir arkadaşı doğrudan yasaklamak. Gerçek bir güvenlik nedeni olmadıkça yasak, arkadaşlığı bitirmekten çok gözünüzün önünden uzaklaştırır ve gencinize sizden bir şeyler saklamayı öğretir. Bunun yerine etkinliklere ve yerlere sınır koyun.

Okul dönüşü sorguya çekmek. Her öğleden sonra "Kiminle oturdun? Seninle konuşan oldu mu?" diye sormak yalnız geçen bir günü başarısız bir sınava dönüştürür. Bir kez, hafifçe sorun; gerisinin arabada ya da yatmadan önce kendiliğinden gelmesine izin verin.

Onu ailenin projesi haline getirmek. Bütün evin sosyal hayatı için endişelendiğini sezen bir genç, sorunun sandığından büyük olması gerektiği sonucuna varır. Endişenizi çoğunlukla görünmez tutun, hayatın geri kalanını normal sürdürün.

Ne zaman yardım almalı

Şu durumlarda aile hekiminizle, bir psikologla ya da okulla konuşun:

Kaynaklar

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi veya psikolojik tavsiye yerine geçmez. Çocuğunuz için endişeleniyorsanız bir doktora ya da uzmana danışın.